معمولاً اجرت المثل در زمانی به زوجه تعلق میگیرد که طلاق جاری شود، زیرا در رسیدگیهایی که توسط دادگاهها به عمل آمده است بعضاً تحت این عنوان اگر اجرت المثل زوجه در حین ادامه زندگی محاسبه و از زوج وصول شود. ممکن است تحولاتی در وضعیت زندگی و اموال زوج حاصل شود که این قضیه میتواند در روند دریافت اجرت المثل مؤثر باشد.
محاسبه اجرت المثل بر مبنای سنوات زندگی زناشوئی است و نحوه محاسبه آن اگر توافقی بین زوجین نباشد. توسط کارشناس با بررسی اموال منقول و غیرمنقول زوج تعیین میشود و معمولاً عرف جاری بر اساس شرایط اقتصادی روز جامعه بوده تا اکتساب میزان ثروت زوج و گاه بصورت عدم ملائت زوج دادگاه مخیرات ترتیب دیگری اتخاذ کند.