زمانی که دعوایی مطرح می‌شود این حق طرفین دعوا است که از خود دفاع کنند. اشخاص می‌توانند برای اینکه به نتیجه مطلوب خود برسند از وکلای مجرب دادگستری کمک بگیرند. در این صورت وکیل به جای آن‌ها در دادگاه حاضر می‌شود و از حقوق موکل خود دفاع می‌کند. اما ممکن است اتفاقی رخ دهد و وکیل نتواند در جلسه دادرسی حضور یابد. در این مطلب به بررسی عذر موجه عدم حضور وکیل در جلسه دادگاه می‌پردازیم.
تخلف عدم حضور وکیل در جلسه دادرسی
یکی از تخلف‌های انتظامی وکلا که همراه با مجازات نیز هست عدم حضور وکیل در جلسه دادرسی می‌باشد. بر اساس ماده 41 قانون آئین دادرسی مدنی وکیل باید حضور فیزیکی در جلسه داشته باشد و صرف ارائه لایحه کافی نیست. البته در مواردی که دو محکمه همزمان برگزار شود وکیل می‌تواند برای یکی از آن‌ها لایحه ارائه دهد و در دیگری حضور یابد.
در مواقع عادی که تداخل جلسات وجود ندارد وکیل موظف است در دادرسی حضور داشته باشد مگر اینکه یک مانعی برای حضور او در دادرسی به وجود بیاید.
عذر موجه عدم حضور وکیل در جلسه دادگاه
در ماده 41 قانون آئین دادرسی مدنی 4 مورد ذکر شده است که عذرهای موجه عدم حضور وکیل در جلسه دادرسی است از جمله:
1/ فوت یکی از بستگان نسبی یا سببی تا درجه اول از طبقه دوم
منظور از بستگان نسبی افرادی است که با آن‌ها نسبت خونی دارد مانند پدر و بستگان سببی اشخاصی هستند که به دلیلی قانونی با آن‌ها نسبت دارد مانند همسر.
در ماده 862 قانون مدنی برای نسبت اشخاص طبقه بندی صورت گرفته است. طبقه اول پدر، مادر، نوه هستند. در طبقه دوم و درجه اول اجداد پدری و مادری و برادر و خواهر هستند. اگر علت عدم حضور وکیل فوت یکی از این بستگان چه سببی و چه نسبی باشد به عنوان عذر موجه پذیرفته می‌شود.
2/ ابتلا به بیماری که مانع از حرکت او باشد یا اینکه حرکت کردن برای وکیل مضر باشد
ابتلا به هر بیماری ملاک نیست بلکه باید به گونه‌ای باشد که مانع حرکت او شود مانند شکستگی هر دو پا یا اینکه بیماری که حرکت برای او مضر باشد مانند مشکل آپاندیس. اما اگر مشکل و بیماری او به طوری باشد که در حرکت او مانع ایجاد نکند به طور مثال دست او شکسته باشد عذر موجه برای عدم حضور نیست.
3/ وقوع حوادث قهری که مانع حضور وکیل در جلسه دادگاه است
منظور از حوادث قهری حوادثی است که رخ دادن آن‌ها خارج از اراده و قدرت وکیل باشد مانند سیل یا زلزله که حوادث طبیعی هستند و اصلا وکیل در وقوع آن‌ها نقشی ندارد.
4/ وقایع خارج از اختیار وکیل
در این مورد قانون گذار این امتیاز را برای وکیل قرار داده است که اگر دچار مشکلی شد و نمی‌توانست در دادگاه حضور پیدا کند از موارد عذر موجه باشد. البته این اتفاق قطعا باید به نحوی باشد که خارج از اختیار بوده و اصلا وکیل در رخ دادن آن هیچ نقشی نداشته باشد. به طور مثال وکیل در شهر دیگری از محل دادرسی حبس می‌شود و نمی‌تواند از آنجا خارج شود.
ارائه عذر موجه عدم حضور به دادگاه
بر اساس بخش دوم ماده 41 قانون آئین دادرسی مدنی در صورتی که وکیل عذر موجهی برای عدم حضور خود دارد باید آن را به صورت کتبی به همراه مدارک و ادله لازمه به دادگاه تقدیم نماید. به طور مثال وکیل باید صورت کتبی برای قاضی پرونده بنویسد که علت عدم حضور او عمل آپاندیسی بوده که داشته و به تشخیص پزشک معالج نباید حرکت می‌کرده است. همچنین به همراه این نوشته مدارک پزشکی خود را هم باید به دادگاه ارائه دهد.
قاضی بررسی‌های لازمه را انجام می‌دهد و در صورتی که عذر مطرح شده از علل موجه بوده باشد آن را می‌پذیرد و ترتیب اثر می‌دهد. در غیر این صورت محکمه را ادامه می‌دهد و تخلف وکیل را به مرجع صلاحیت دار اطلاع می‌دهد.